اهمیت باد لاستیک در مصرف سوخت؛ چرا فشار باد مناسب به کاهش هزینه سوخت کمک می‌کند؟
اهمیت باد لاستیک در مصرف سوخت؛ چرا فشار باد مناسب به کاهش هزینه سوخت کمک می‌کند؟
فشار باد لاستیک یکی از مواردی است که در سرویس‌های روزمره خودرو گاهی نادیده گرفته می‌شود؛ در حالی که مستقیماً با مصرف سوخت، ایمنی، فرمان‌پذیری و عمر لاستیک‌ها ارتباط دارد.
وقتی فشار باد لاستیک کمتر از مقدار توصیه‌شده باشد، سطح تماس لاستیک با جاده و تغییر شکل آن هنگام حرکت افزایش پیدا می‌کند. در نتیجه مقاومت غلتشی بیشتر می‌شود و موتور برای حرکت خودرو به انرژی بیشتری نیاز دارد. این انرژی بیشتر در خودروهای بنزینی به معنای مصرف سوخت بالاتر است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی وزارت انرژی آمریکا، نگه داشتن لاستیک‌ها در فشار توصیه‌شده می‌تواند به‌طور میانگین حدود ۰.۶ درصد به بهبود مصرف سوخت کمک کند و در برخی شرایط این میزان به حدود ۳ درصد نیز برسد. همچنین این منبع اعلام می‌کند که کاهش فشار لاستیک‌ها می‌تواند مصرف سوخت را افزایش دهد.
فشار باد لاستیک چگونه روی مصرف سوخت تأثیر می‌گذارد؟
برای حرکت خودرو، موتور باید بر نیروهای مختلفی از جمله مقاومت غلتشی لاستیک‌ها غلبه کند.
وقتی لاستیک کم‌باد باشد، دیواره و آج لاستیک هنگام چرخش بیشتر تغییر شکل می‌دهند. این تغییر شکل انرژی بیشتری مصرف می‌کند و باعث افزایش مقاومت غلتشی می‌شود.
در نتیجه:
کاهش فشار باد → افزایش مقاومت غلتشی → نیاز به انرژی بیشتر → افزایش مصرف سوخت
به همین دلیل، کنترل منظم فشار باد یکی از ساده‌ترین اقداماتی است که می‌تواند به بهبود بهره‌وری خودرو کمک کند.
کم شدن باد لاستیک چقدر مصرف سوخت را افزایش می‌دهد؟
میزان افزایش مصرف سوخت به مقدار افت فشار، وضعیت لاستیک، نوع خودرو، سرعت، شرایط جاده و نحوه رانندگی بستگی دارد و نمی‌توان یک عدد ثابت را برای تمام خودروها اعلام کرد.
وزارت انرژی آمریکا اعلام کرده است که در شرایط مشخص، هر ۱ psi کاهش فشار در هر چهار لاستیک می‌تواند حدود ۰.۲ درصد از بازده سوخت را کاهش دهد. این عدد یک برآورد عمومی است و نباید به‌عنوان مقدار ثابت برای تمام خودروها در نظر گرفته شود.
بنابراین حتی کاهش نسبتاً جزئی فشار باد، اگر برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، می‌تواند روی هزینه سوخت اثر بگذارد.
چرا لاستیک کم‌باد مصرف سوخت را افزایش می‌دهد؟
مهم‌ترین دلیل، افزایش مقاومت غلتشی است.
لاستیک هنگام حرکت دائماً تغییر شکل می‌دهد. هرچه فشار آن کمتر باشد، این تغییر شکل بیشتر می‌شود و انرژی بیشتری به صورت گرما تلف می‌شود.
علاوه بر مصرف سوخت، کمبود باد می‌تواند پیامدهای دیگری نیز داشته باشد:
افزایش استهلاک لاستیک
فرسایش نامنظم آج
افزایش حرارت لاستیک
کاهش دقت فرمان‌پذیری
افزایش احتمال خرابی لاستیک
نیز تأکید می‌کند که لاستیک‌های کم‌باد علاوه بر کاهش بهره‌وری سوخت، می‌توانند باعث فرسایش نامنظم و افزایش احتمال خرابی ناشی از گرم شدن بیش از حد شوند.
آیا باد زیاد لاستیک باعث کاهش مصرف سوخت می‌شود؟
افزایش بیش از حد فشار باد نیز راهکار مناسبی برای کاهش مصرف سوخت نیست.
اگرچه فشار بالاتر می‌تواند در برخی شرایط مقاومت غلتشی را تغییر دهد، اما استفاده از فشار بیشتر از مقدار توصیه‌شده خودرو می‌تواند روی فرمان‌پذیری، راحتی و الگوی سایش لاستیک تأثیر منفی بگذارد.
توصیه می‌کند فشار باد مطابق مقدار تعیین‌شده توسط سازنده خودرو تنظیم شود و رانندگان صرفاً برای کاهش مصرف سوخت، فشار لاستیک را بالاتر از مقدار توصیه‌شده قرار ندهند.
فشار باد مناسب لاستیک را از کجا پیدا کنیم؟
فشار مناسب لاستیک برای هر خودرو یکسان نیست.
مقدار توصیه‌شده معمولاً روی برچسب اطلاعات لاستیک و بار خودرو در قسمت داخلی درِ سمت راننده یا ستون در درج شده و ممکن است در دفترچه راهنمای خودرو نیز وجود داشته باشد.
نکته مهم این است که فشار توصیه‌شده خودرو را با عدد درج‌شده روی دیواره لاستیک اشتباه نگیرید.
عددی که روی دیواره لاستیک درج شده معمولاً حداکثر فشار مجاز لاستیک است و لزوماً فشار مناسب برای استفاده روزمره خودرو نیست.
بهترین زمان برای بررسی باد لاستیک چه زمانی است؟
برای اندازه‌گیری دقیق‌تر، فشار باد باید زمانی بررسی شود که لاستیک‌ها سرد هستند.
توصیه می‌کند فشار لاستیک‌ها حداقل ماهی یک‌بار و پیش از سفرهای طولانی بررسی شود. برای اندازه‌گیری فشار سرد نیز بهتر است خودرو حداقل حدود سه ساعت حرکت نکرده باشد.
علت این توصیه آن است که حرکت خودرو باعث گرم شدن لاستیک و افزایش موقت فشار هوای داخل آن می‌شود؛ بنابراین اندازه‌گیری بلافاصله بعد از رانندگی می‌تواند عدد متفاوتی نشان دهد.
آیا هر چهار لاستیک باید فشار یکسانی داشته باشند؟
لزوماً نه.
در بعضی خودروها، سازنده برای محور جلو و عقب فشارهای متفاوتی تعیین می‌کند. بنابراین بهتر است فشار باد هر محور مطابق اطلاعات درج‌شده روی برچسب خودرو یا دفترچه راهنما تنظیم شود.
مهم‌ترین نکته، پیروی از فشار توصیه‌شده توسط سازنده خودرو است، نه یک عدد عمومی برای تمام خودروها.
کاهش فشار باد چه تأثیری بر عمر لاستیک دارد؟
فشار نامناسب فقط روی مصرف سوخت تأثیر نمی‌گذارد.
لاستیک کم‌باد هنگام حرکت بیشتر تغییر شکل می‌دهد و حرارت بیشتری تولید می‌کند. ادامه این وضعیت می‌تواند موجب افزایش استهلاک و فرسایش نامنظم لاستیک شود.
از طرف دیگر، فشار بیش از حد نیز می‌تواند باعث سایش نامناسب و کاهش کیفیت تماس لاستیک با سطح جاده شود.
بنابراین تنظیم صحیح باد لاستیک بخشی از نگهداری معمول خودرو محسوب می‌شود.
نقش باد لاستیک در ایمنی خودرو
مصرف سوخت تنها یکی از دلایل اهمیت کنترل باد لاستیک است.
فشار نامناسب می‌تواند بر رفتار خودرو در هنگام ترمزگیری، فرمان‌پذیری و پایداری تأثیر بگذارد.
به همین دلیل فشار باد مناسب را یکی از مهم‌ترین بخش‌های نگهداری لاستیک می‌داند و توصیه می‌کند فشار تمام لاستیک‌ها به‌صورت منظم بررسی شود.
آیا در خودروهای ایران‌خودرو هم باید باد لاستیک را مرتب بررسی کرد؟
بله. اصل کنترل فشار باد برای خودروهای مختلف یکسان است، اما مقدار مناسب فشار باد باید بر اساس مشخصات همان خودرو و توصیه سازنده تعیین شود.
در خودروهایی مانند محصولات ایران‌خودرو، بهتر است مالک پیش از تنظیم باد به برچسب فشار باد خودرو و دفترچه راهنما مراجعه کند.
به‌خصوص پیش از سفرهای طولانی، بررسی فشار هر چهار لاستیک و در صورت وجود، لاستیک زاپاس اهمیت دارد.
چند وقت یک‌بار باد لاستیک خودرو را بررسی کنیم؟
برای نگهداری معمول، بررسی فشار باد حداقل ماهی یک‌بار توصیه می‌شود.
همچنین در شرایط زیر بهتر است فشار لاستیک‌ها بررسی شود:
پیش از سفرهای طولانی
پس از برخورد شدید با چاله یا جدول
هنگام مشاهده تغییر شکل لاستیک
پس از احساس تغییر در فرمان‌پذیری خودرو
زمانی که چراغ هشدار فشار باد روشن می‌شود
حتی لاستیک‌هایی که ظاهراً سالم هستند نیز به مرور مقداری از فشار خود را از دست می‌دهند. اشاره می‌کند که لاستیک‌ها می‌توانند حتی بدون وجود پنچری، به‌صورت طبیعی مقداری از فشار خود را در طول زمان از دست بدهند.
برای کاهش مصرف سوخت فقط به باد لاستیک توجه نکنید
فشار باد مناسب یکی از عوامل مؤثر بر مصرف سوخت است، اما تنها عامل نیست.
مواردی مانند:
سبک رانندگی
سرعت خودرو
وزن بار
وضعیت موتور
میزان ترافیک
وضعیت لاستیک
مقاومت غلتشی لاستیک
تنظیم بودن چرخ‌ها
نیز می‌توانند بر مصرف سوخت تأثیر داشته باشند.
برای مثال، وزارت انرژی آمریکا اشاره می‌کند که انتخاب لاستیک‌هایی با مقاومت غلتشی پایین نیز می‌تواند به بهبود بهره‌وری سوخت کمک کند.
جمع‌بندی
فشار باد لاستیک یکی از ساده‌ترین موارد نگهداری خودرو است که می‌تواند روی مصرف سوخت، عمر لاستیک و ایمنی خودرو تأثیر بگذارد.
کم‌باد بودن لاستیک باعث افزایش مقاومت غلتشی و در نتیجه افزایش انرژی مورد نیاز برای حرکت خودرو می‌شود. طبق اطلاعات وزارت انرژی آمریکا، حفظ فشار مناسب لاستیک می‌تواند به‌طور میانگین حدود ۰.۶ درصد مصرف سوخت را بهبود دهد و در برخی شرایط این میزان به حدود ۳ درصد برسد.
از طرف دیگر، نباید برای کاهش مصرف سوخت، لاستیک را بیش از مقدار توصیه‌شده باد کرد. بهترین روش این است که فشار باد را مطابق مشخصات اعلام‌شده توسط سازنده خودرو تنظیم کرده و آن را به‌صورت منظم، ترجیحاً زمانی که لاستیک سرد است، بررسی کنید.
برای مالکان خودرو، همین بررسی ساده می‌تواند از افزایش استهلاک لاستیک، کاهش عملکرد خودرو و هزینه‌های اضافی جلوگیری کند.